Jeszcze łyk piwa i zaczynamy zwiedzać Czechy śladem jednego z najwybitniejszych pisarzy XX wieku, Bohumila Hrabala. Przemierzamy rodzinny kraj pisarza od domu w Brnie, w którym przyszedł na świat Bohuszek Kilian aż do cmentarza w Hradisztku, na którym został pochowany.
Zamysłem Tomasza Mazala było stworzenie pendantu do monografii Hrabala. W efekcie otrzymujemy przewodnik turystyczno-literacki, biografię, album i zbiór cytatów z dzieł pisarza w jednym. apetyt na jego utwory oraz... kufelek Pilznera. Każdy rozdział poświęcony jest innemu miejscu, w którym przebywał Hrabal. Opisy miejsc są opatrzone notkami biograficznymi oraz cytatami z utworów takich jak Zbyt głośna samotność, Obsługiwałem angielskiego króla, Pamiętam jedynie dni słoneczne czy Wesela w domu.
Opisy wzbogacone są mapkami, fotografiami, zarówno współczesnymi, jak i starszymi, a także kopiami dokumentów i maszynopisów. i gospody, w których pisarz delektował się ulubionym napojem. Najbardziej znaczącą wydaje się piwiarnia Pod Złotym Tygrysem. Tam Hrabal, jako uznany w kraju i zagranicą pisarz, spotykał się ze znajomymi, a – bywało – także z ludźmi świata wielkiej polityki. w Walence. Być może jest to pierwowzór cmentarza, o którym mówi bohater powieści Obsługiwałem angielskiego króla. Hrabal opowiadał o tym miejscu w następujący sposób: „Tutaj grzebie się zmarłych nie do ziemi, ale do wód mineralnych, tu są podziemne rzeki, które omywają nieboszczyków, podziemne źródła, na których wyrosły uzdrowiska Podiebrady, Sadska, ale i to źródełko św. Józefa w Kersku”.
Pisarz snuje panteistyczną myśl o rozkładzie swoich szczątków do dopływów dwóch wielkich rzek, aby ostatecznie zjednoczyć się w morskich wodach. „To jest właśnie najpiękniejsze w życiu, to jest to, czemu ufam, w co wierzę, co jest pewne, co stanowi pewność nad pewnościami” - pisał Hrabal.dotyczący śmierci Bohumila Hrabala miał być wzniosły i porywający. Jednakże efekt który osiągnął Autor jest infantylny, tani, pretensjonalny. Chciałoby się powiedzieć „niehrabalowski”. Irytujące bywają także zbyt długie listy osób spotykających się z Hrabalem. Zaburzają one literacki tok opowieści.
Zdarzają się także błędy językowe w tłumaczeniu, które umknęły uwadze korekty. I jeszcze jedno – książka pozostawiła mnie z niezaspokojonym głodem na historię o Kwiecieńce, której Autor – ku mojemu ogromnemu rozczarowaniu – nie poświęcił nawet akapitu.Jest to niezwykle interesująca lektura, przybliżająca sylwetkę pisarza i zaostrzająca
Większość punktów na mapie Hrabalowskiej wędrówki stanowią restauracje, piwiarnie Jednym z najbardziej intrygujących miejsc wymienionych w przewodniku jest cmentarz Słabą stroną książki jest zakończenie literackiej opowieści o pisarzu. Fragment, Podsumowując, Praga z Hrabalem jest pozycją godną polecenia nie tylko miłośnikom prozy czeskiego pisarza, ale także tym, którzy dopiero odkrywają jej wyrafinowany smak. Książka stanowi również świetny przewodnik dla turystów zwiedzających rodzinny kraj pisarza oraz smakoszy czeskiej kuchni i czeskiego piwa.
Magda Ciechańska
Pokazywanie postów oznaczonych etykietą magdalena ciechańska. Pokaż wszystkie posty
Pokazywanie postów oznaczonych etykietą magdalena ciechańska. Pokaż wszystkie posty
czwartek, 31 lipca 2014
poniedziałek, 2 czerwca 2014
Ann Vanderhoof - W krainie obfitości mango - recenzja
„Smaczna książka!” – pomyślałam, biorąc do ręki egzemplarz podróżniczego pamiętnika Ann Vanderhoof. I nie pomyliłam się. Każda strona tej niesamowitej literackiej wycieczki to smakowanie, kosztowanie, upajanie się życiem z dala od monotonii ponurego nieba Północy.
Małżonkowie z Toronto, znużeni pracą w wydawnictwie, pogonią za terminami, koniecznością życia w tym samym, od lat powtarzającym się schemacie, postanowili pewnego dnia wszystko zmienić. Hasło „Płyniemy na Karaiby!” stało się motywem przewodnim tzw. planu pięcioletniego. Okres pięciu lat Ann i Steve zdecydowali się wykorzystać na solidne przygotowanie się do rejsu na Południe. Po tych pięciu latach już nic nie dzieje się zgodnie z terminarzem.
Tytuł oryginału brzmi The Embarrassment of Mangoes. Uczuciem, które stale towarzyszy bohaterom, jest nie tylko zachwyt i chęć czerpania pełnymi garściami z „krainy obfitości”. Ann i Steve są przede wszystkim „zakłopotani rajem”, onieśmieleni i porażeni bogactwem smaków, aromatów, kolorów, doznań. „Zaaferowanie” krainą mango kryje w sobie nie tylko „bycie zainteresowanym”. To także „bycie onieśmielonym”. Bohaterowie są zawstydzeni tym, że raj jest na wyciągnięcie ręki, niemal nic nie kosztuje i zniewala lawiną bodźców.
Podróżniczy pamiętnik jest okraszony garścią autorskich przepisów kulinarnych. Ann, której pasją jest gotowanie, z zapałem i radością eksperymentuje z miejscową kuchnią. Przybysze z Północy próbują miejscowych specjałów i są zachwyceni odkrywanym każdego dnia obszarem smaków. Ann uczy się lokalnej kuchni od zaprzyjaźnionej Dingis, podpatruje, zbiera przepisy kulinarne, zdobywa wiedzę w zakresie przyrządzania południowych produktów. Twórczo wplata miejscowe smakołyki w przepisy na znane sobie potrawy, przetwarza receptury, których nauczyła się na Bahamach i Karaibach. Ukoronowaniem kulinarnej pasji Ann jest nazwa jachtu: „Receta”, co po hiszpańsku znaczy „przepis”.
Książka jest „smaczna” nie tylko z powodu opisów „słodkiej” Grenady, skarbów Trinidadu, targu kwiatów na Dominice, obfitości owoców, ryb i rumu, ale także dzięki humorowi, wprowadzonemu w tok opowieści. Oto poznajemy Ministra Rumu, mistrza pogody Herba, księgarza-filozofa Cleo i szereg innych sympatycznych postaci, które bawią w miły i ciepły sposób.
Jest w tej opowieści jednakże jeden mocny zgrzyt. Entuzjastyczne recenzje w amerykańskich pismach sugerują, że mamy do czynienia z książką „smakowitą i aromatyczną”, z opowieścią, którą chciałoby się przeżyć, dotknąć, posmakować. I tak jest, jeśli chodzi o fabułę. Co jednak z narracją? Powinnam wgryzać się w prozę jak w soczyste mango i czuć, jak sok płynie mi po twarzy, a ja staję się coraz bardziej głodna lektury. Tymczasem otrzymuję zdania okrągłe, uładzone, suche, nudne… Nie wiem, na ile jest to kwestia opowieści Ann, a na ile sprawa tłumaczenia, które być może nie oddało soczystości angielskiej wersji językowej.
Ann i Steve odkryli podczas rejsu znacznie więcej niż obfitość mango. Prawdziwym owocem tej podróży była czysta, niczym nieskrępowana radość życia. Ludzka życzliwość, czas kreowany, zawsze podporządkowany człowiekowi (nigdy odwrotnie!), fizyczne doznania, nowe umiejętności, wyostrzenie zmysłów, praca na tyle, na ile jest to konieczne do przeżycia i całkowita harmonia z bujną naturą to znamiona wolności, której doświadczyli i którą na zawsze zachowają w sobie.
Magdalena Ciechańska
Małżonkowie z Toronto, znużeni pracą w wydawnictwie, pogonią za terminami, koniecznością życia w tym samym, od lat powtarzającym się schemacie, postanowili pewnego dnia wszystko zmienić. Hasło „Płyniemy na Karaiby!” stało się motywem przewodnim tzw. planu pięcioletniego. Okres pięciu lat Ann i Steve zdecydowali się wykorzystać na solidne przygotowanie się do rejsu na Południe. Po tych pięciu latach już nic nie dzieje się zgodnie z terminarzem.
Tytuł oryginału brzmi The Embarrassment of Mangoes. Uczuciem, które stale towarzyszy bohaterom, jest nie tylko zachwyt i chęć czerpania pełnymi garściami z „krainy obfitości”. Ann i Steve są przede wszystkim „zakłopotani rajem”, onieśmieleni i porażeni bogactwem smaków, aromatów, kolorów, doznań. „Zaaferowanie” krainą mango kryje w sobie nie tylko „bycie zainteresowanym”. To także „bycie onieśmielonym”. Bohaterowie są zawstydzeni tym, że raj jest na wyciągnięcie ręki, niemal nic nie kosztuje i zniewala lawiną bodźców.
Podróżniczy pamiętnik jest okraszony garścią autorskich przepisów kulinarnych. Ann, której pasją jest gotowanie, z zapałem i radością eksperymentuje z miejscową kuchnią. Przybysze z Północy próbują miejscowych specjałów i są zachwyceni odkrywanym każdego dnia obszarem smaków. Ann uczy się lokalnej kuchni od zaprzyjaźnionej Dingis, podpatruje, zbiera przepisy kulinarne, zdobywa wiedzę w zakresie przyrządzania południowych produktów. Twórczo wplata miejscowe smakołyki w przepisy na znane sobie potrawy, przetwarza receptury, których nauczyła się na Bahamach i Karaibach. Ukoronowaniem kulinarnej pasji Ann jest nazwa jachtu: „Receta”, co po hiszpańsku znaczy „przepis”.
Książka jest „smaczna” nie tylko z powodu opisów „słodkiej” Grenady, skarbów Trinidadu, targu kwiatów na Dominice, obfitości owoców, ryb i rumu, ale także dzięki humorowi, wprowadzonemu w tok opowieści. Oto poznajemy Ministra Rumu, mistrza pogody Herba, księgarza-filozofa Cleo i szereg innych sympatycznych postaci, które bawią w miły i ciepły sposób.
Jest w tej opowieści jednakże jeden mocny zgrzyt. Entuzjastyczne recenzje w amerykańskich pismach sugerują, że mamy do czynienia z książką „smakowitą i aromatyczną”, z opowieścią, którą chciałoby się przeżyć, dotknąć, posmakować. I tak jest, jeśli chodzi o fabułę. Co jednak z narracją? Powinnam wgryzać się w prozę jak w soczyste mango i czuć, jak sok płynie mi po twarzy, a ja staję się coraz bardziej głodna lektury. Tymczasem otrzymuję zdania okrągłe, uładzone, suche, nudne… Nie wiem, na ile jest to kwestia opowieści Ann, a na ile sprawa tłumaczenia, które być może nie oddało soczystości angielskiej wersji językowej.
Ann i Steve odkryli podczas rejsu znacznie więcej niż obfitość mango. Prawdziwym owocem tej podróży była czysta, niczym nieskrępowana radość życia. Ludzka życzliwość, czas kreowany, zawsze podporządkowany człowiekowi (nigdy odwrotnie!), fizyczne doznania, nowe umiejętności, wyostrzenie zmysłów, praca na tyle, na ile jest to konieczne do przeżycia i całkowita harmonia z bujną naturą to znamiona wolności, której doświadczyli i którą na zawsze zachowają w sobie.
Magdalena Ciechańska
Za książkę dziękujemy:
środa, 19 marca 2014
Zenon Gierała - Cygańskie srebro. Baśnie polskich Cyganów nizinnych
Było, nie było, do moich rąk trafił zbiór baśni Cygańskie srebro. Paramisi romane natychmiast rzuciły na mnie czar, wzbudzając zainteresowanie bogatą i oryginalną kulturą cygańską. Literatura nie jest tak mocno kojarzona z Romami, jak taniec i śpiew.
Wędrowny lud przez wieki hołdował literaturze mówionej, poezji, która żyje tylko chwilę w swym pierwotnym kształcie i niezwykłym opowieściom, które łączą w sobie cygański rdzeń i multikulturową otoczkę. Współcześnie Romowie coraz częściej spisują krążące w przekazach ustnych baśnie. Cygańskie srebro jest jednym z wielu zbiorów paramisi romane, które mają szansę zostać ocalone od zapomnienia.
Funkcję klamry kompozycyjnej zbioru spełnia cygańska rodzina, w której pojawia się długo wyczekiwane dziecko. Chłopiec jest darem leśnej boginki dla proszącej o potomstwo Romni. Kało jest niezwykłym dzieckiem. W chrzestnym darze otrzymał umiejętność rozumienia mowy natury. Jest to dla niego przepustką do magicznej rzeczywistości, w której bajarzem jest cały świat. Baśnie opowiadają ludzie, zwierzęta, rośliny, rzeka, wiatr… Co ciekawe, w ostatniej opowieści zbioru Kało ze słuchacza zmienia się w uczestnika baśniowych wydarzeń. Sam wyrusza na wędrówkę, by odczarować królewnę przemienioną w motyla, zdobyć jej miłość i żyć długo i szczęśliwie.
Rysem charakterystycznym baśni cygańskich jest wielokulturowość. Wędrowny lud, odwiedziwszy mnóstwo krajów i zetknąwszy się z wieloma narodami, zaadaptował dla siebie elementy różnych kultur, co widoczne jest w opowiadanych przezeń baśniach. Tak więc Romni „dostaje” dziecko, jak celtycką Tommelise (Calineczkę), Kało otrzymuje chrzestne dary od tajemniczych, ubogich wędrowców tak, jak słowiański Ziemowit, w baśniach roi się od śpiących księżniczek, potworów pokonywanych przez dzielnych, lecz ubogich młodzieńców, mnóstwo jest rekwizytów, znanych z opowieści celtyckich, perskich, arabskich etc. Najbardziej zaskakujący jest jednak sposób zaadaptowania przez Cyganów motywów biblijnych. Funkcję Mojżesza w jednej z baśni przejmuje kobieta, która niczym patriarcha rozkazuje wodom morza rozstąpić się i wyprowadza swój lud z Egiptu, aby wieść go dalej do wielkiego Mrodewłoro (Chrystusa).
Paramisi Romane najczęściej opisują tułacze życie Cyganów. Niemal w każdej baśni odbywa się wielka wędrówka, która ma określony cel – zdobycie skarbu lub ręki księżniczki (co właściwie w praktyce oznacza to samo). W podróży tajemne moce i upersonifikowana przyroda sprzyjają lub przeszkadzają Cyganom. Baśnie wyjaśniają zjawiska przyrody, przybliżają życie codzienne Romów, odwołują się do ich historii, wierzeń, stereotypów z nimi związanych. Zbiór baśni Cygańskie srebro przybliża życie jednego z najbardziej interesujących, a jednocześnie najmniej znanych narodów, który wiele wniósł do dziedzictwa kulturowego Europy.
Magdalena Ciechańska
Wędrowny lud przez wieki hołdował literaturze mówionej, poezji, która żyje tylko chwilę w swym pierwotnym kształcie i niezwykłym opowieściom, które łączą w sobie cygański rdzeń i multikulturową otoczkę. Współcześnie Romowie coraz częściej spisują krążące w przekazach ustnych baśnie. Cygańskie srebro jest jednym z wielu zbiorów paramisi romane, które mają szansę zostać ocalone od zapomnienia.
Funkcję klamry kompozycyjnej zbioru spełnia cygańska rodzina, w której pojawia się długo wyczekiwane dziecko. Chłopiec jest darem leśnej boginki dla proszącej o potomstwo Romni. Kało jest niezwykłym dzieckiem. W chrzestnym darze otrzymał umiejętność rozumienia mowy natury. Jest to dla niego przepustką do magicznej rzeczywistości, w której bajarzem jest cały świat. Baśnie opowiadają ludzie, zwierzęta, rośliny, rzeka, wiatr… Co ciekawe, w ostatniej opowieści zbioru Kało ze słuchacza zmienia się w uczestnika baśniowych wydarzeń. Sam wyrusza na wędrówkę, by odczarować królewnę przemienioną w motyla, zdobyć jej miłość i żyć długo i szczęśliwie.
Rysem charakterystycznym baśni cygańskich jest wielokulturowość. Wędrowny lud, odwiedziwszy mnóstwo krajów i zetknąwszy się z wieloma narodami, zaadaptował dla siebie elementy różnych kultur, co widoczne jest w opowiadanych przezeń baśniach. Tak więc Romni „dostaje” dziecko, jak celtycką Tommelise (Calineczkę), Kało otrzymuje chrzestne dary od tajemniczych, ubogich wędrowców tak, jak słowiański Ziemowit, w baśniach roi się od śpiących księżniczek, potworów pokonywanych przez dzielnych, lecz ubogich młodzieńców, mnóstwo jest rekwizytów, znanych z opowieści celtyckich, perskich, arabskich etc. Najbardziej zaskakujący jest jednak sposób zaadaptowania przez Cyganów motywów biblijnych. Funkcję Mojżesza w jednej z baśni przejmuje kobieta, która niczym patriarcha rozkazuje wodom morza rozstąpić się i wyprowadza swój lud z Egiptu, aby wieść go dalej do wielkiego Mrodewłoro (Chrystusa).
Paramisi Romane najczęściej opisują tułacze życie Cyganów. Niemal w każdej baśni odbywa się wielka wędrówka, która ma określony cel – zdobycie skarbu lub ręki księżniczki (co właściwie w praktyce oznacza to samo). W podróży tajemne moce i upersonifikowana przyroda sprzyjają lub przeszkadzają Cyganom. Baśnie wyjaśniają zjawiska przyrody, przybliżają życie codzienne Romów, odwołują się do ich historii, wierzeń, stereotypów z nimi związanych. Zbiór baśni Cygańskie srebro przybliża życie jednego z najbardziej interesujących, a jednocześnie najmniej znanych narodów, który wiele wniósł do dziedzictwa kulturowego Europy.
Magdalena Ciechańska
Za książkę dziękujemy:
środa, 19 lutego 2014
Grażyna Balcer, Katja, Kaśka, Catherine
Urocza i prosta powiastka Grażyny Balcer przypomniała mi czasy dzieciństwa, kiedy to w szkole podstawowej pani polonistka chwaliła dobre uczennice za „opowiadania z polotem” i stawiała w zeszytach szóstki z kwiatuszkami. Historia Kasi przypomina schludnie napisane szkolne wypracowanie, które oceniam na szóstkę z motylkiem.
Zadziwiające, ile wspomnień obudziła we mnie ta powiastka. Przypomniałam sobie nie tylko wypracowania uczennic, które noszą warkocze z kokardami, ale także dziewiętnastowieczne próby pisarskie kobiet – chwytające za serce i równie wzruszające, co literacko nieudane.
W opowiadaniu widać zapał i dobre chęci Autorki. Niestety, zabrakło warsztatu. Narracja jest płaska, linearna, brak jej jakichkolwiek znamion eksperymentu. To zadziwiające, że można pisać w ten sposób po dwudziestowiecznym szaleństwie Cortazara i Joyce’a. Niezwykłe zagęszczenie faktów (ze stustronicowej historyjki dowiadujemy się, że bohaterka kilkukrotnie zmienia miejsce zamieszkania, imię, rozpadają się dwa jej małżeństwa, rodzi dziecko i staje się ofiarą wariata-narkomana) daje wrażenie li i jedynie wyliczenia faktów, siłą rzeczy bezrefleksyjnego. Katja… jest raczej projektem powieści niż powieścią.
Autorka niewątpliwie ma potencjał i zadatki na pisarkę. Widać to w dość dobrych opisach scen intymnych i erotyki, która – a jakże – w powiastce się pojawiła. Największym błędem warsztatowym jest brak rzetelnej analizy psychologicznej postaci i zróżnicowania języka bohaterów. Każda postać mówi tak samo, tym samym stylem, który – o, zgrozo – jest jednocześnie stylem narracji.
Aby nie przedłużać – gdybym oceniała wypracowanie jednej z moich uczennic, postawiłabym szóstkę, domalowała słoneczko i kazała przedrukować je w szkolnej gazetce, a nawet wysłała na konkurs. Ale jeśli mam oceniać utwór literacki profesjonalnej pisarki – mówię: do poprawki. Poczytać mistrzów. Przemyśleć.
Magda Ciechańska
Zadziwiające, ile wspomnień obudziła we mnie ta powiastka. Przypomniałam sobie nie tylko wypracowania uczennic, które noszą warkocze z kokardami, ale także dziewiętnastowieczne próby pisarskie kobiet – chwytające za serce i równie wzruszające, co literacko nieudane.
W opowiadaniu widać zapał i dobre chęci Autorki. Niestety, zabrakło warsztatu. Narracja jest płaska, linearna, brak jej jakichkolwiek znamion eksperymentu. To zadziwiające, że można pisać w ten sposób po dwudziestowiecznym szaleństwie Cortazara i Joyce’a. Niezwykłe zagęszczenie faktów (ze stustronicowej historyjki dowiadujemy się, że bohaterka kilkukrotnie zmienia miejsce zamieszkania, imię, rozpadają się dwa jej małżeństwa, rodzi dziecko i staje się ofiarą wariata-narkomana) daje wrażenie li i jedynie wyliczenia faktów, siłą rzeczy bezrefleksyjnego. Katja… jest raczej projektem powieści niż powieścią.
Autorka niewątpliwie ma potencjał i zadatki na pisarkę. Widać to w dość dobrych opisach scen intymnych i erotyki, która – a jakże – w powiastce się pojawiła. Największym błędem warsztatowym jest brak rzetelnej analizy psychologicznej postaci i zróżnicowania języka bohaterów. Każda postać mówi tak samo, tym samym stylem, który – o, zgrozo – jest jednocześnie stylem narracji.
Aby nie przedłużać – gdybym oceniała wypracowanie jednej z moich uczennic, postawiłabym szóstkę, domalowała słoneczko i kazała przedrukować je w szkolnej gazetce, a nawet wysłała na konkurs. Ale jeśli mam oceniać utwór literacki profesjonalnej pisarki – mówię: do poprawki. Poczytać mistrzów. Przemyśleć.
Magda Ciechańska
Za książkę dziękujemy:
niedziela, 15 grudnia 2013
Miłosz i rówieśnicy. Domknięcie formacji - recenzja
Najnowsza książka Marty Wyki "Miłosz i rówieśnicy. Domknięcie formacji" to opowieść o jednym z najwybitniejszych pisarzy XX wieku, Czesławie Miłoszu. Autorka, jak sama deklaruje, nie tworzy monografii poety, lecz fragmentaryczną narrację. Przygląda się różnym epizodom z życia Miłosza, umieszcza je na tle historycznym i ideowym XX wieku oraz dokonuje ich analizy.
Miłosz i rówieśnicy to tyleż opowieść o Czesławie Miłoszu, co o historii pokolenia 1910. Marta Wyka spogląda na ową generację nie tylko okiem badacza-literaturoznawcy, ale także przeżywa jej dzieje jako spadkobierczyni (prof. Marta Wyka jest córką krytyka literackiego Kazimierza Wyki). Autorka przywołuje m. in. historie takich pisarzy i poetów jak Andrzejewski, Rudnicki, Świrszczyńska, Malewska, Kisielewski, Turowicz. Kreśli nie tylko ich dzieje indywidualne. Przede wszystkim buduje portret generacji, doświadczonej traumą II wojny światowej.
Jak zdaniem autorki prezentuje się Miłosz na tle swojego pokolenia? I czy faktycznie jest to jego pokolenie?
Najważniejszą diagnozą, jaką stawia Marta Wyka w swojej najnowszej książce, jest nieprzystawalność Czesława Miłosza do pokolenia 1910. Doświadczenie amerykańskie poety, czyli czterdzieści lat w Berkley, sprawiło, że stanął on ponad pokoleniem, z którego wyrósł. Inne doświadczenie intelektualne i kulturalne, odmienne spojrzenie na sprawy bieżące, a także brak wspólnoty lekturowej sprawiły, że Miłosz ukształtował się inaczej nie tylko jako pisarz i poeta, ale także jako idealista i myśliciel. Sam Miłosz deklarował swoją odmienność od rówieśników. Stwierdził, że nie może obcować ze swoim pokoleniem, gdyż są to ludzie „nieżywi”. Marta Wyka ponadto prezentuje Miłosza na tle innych literatów i filozofów światowej sławy. Wskazuje na jego sympatię dla Camusa i niechęć do Sartra oraz de Beauvoir, a także na wspólne z Cioranem, Ionesco i Eliadem problemy z tożsamością narodową, z naciskiem na doświadczenie wykorzenienia. Na tle światowego życia literackiego Miłosz jawi się jako pisarz wydziedziczony ze swojego kraju, oddany ojczystemu językowi, ale nieczujący wspólnoty ze swoim pokoleniem, stawiający trudne diagnozy Europie XX wieku.
Sytuacja Miłosza jako poety, który po wielu latach powrócił do ojczyzny, również była trudna. Ubrano go w szaty proroka i wizjonera, stał się posągiem literatury polskiej na równi z Mickiewiczem i Wyspiańskim. Nie było możliwości podjęcia polemiki młodych twórców z monumentalnym Miłoszem. Choć ten drugi próbował nawiązać dialog, nikt nie miał zamiaru mierzyć się ze skałą. Po jego śmierci pojawiły się głosy o tym, jakoby młoda literatura polska miała odetchnąć z ulgą. Autorka poświęciła obszerny fragment książki opisowi pogrzebu Miłosza. Skonfrontowała go z pochówkiem Wyspiańskiego. Oba wydarzenia stały się niejako ceremoniami narodowymi. Wyspiańskiego żegnano milcząco. Pogrzeb Miłosza „przegadano” niezliczona ilością przemówień. Czy potrzebnie? Wielkość wszak nie wymaga usprawiedliwienia.
Książka Marty Wyki jest niezwykle frapującą propozycją interpretacji Miłosza, jego biografii i dzieła. Jest to także sugestia nowego sposobu rozmowy o poecie. Poszukiwanie przejawów jego odrębności, pochylenie się nad jego innością może być krokiem ku odkryciu tajemnicy dorobku Miłosza, którego czytelnicy wciąż nie mają odwagi poddać dekonstrukcji.
Magdalena Ciechańska
Miłosz i rówieśnicy to tyleż opowieść o Czesławie Miłoszu, co o historii pokolenia 1910. Marta Wyka spogląda na ową generację nie tylko okiem badacza-literaturoznawcy, ale także przeżywa jej dzieje jako spadkobierczyni (prof. Marta Wyka jest córką krytyka literackiego Kazimierza Wyki). Autorka przywołuje m. in. historie takich pisarzy i poetów jak Andrzejewski, Rudnicki, Świrszczyńska, Malewska, Kisielewski, Turowicz. Kreśli nie tylko ich dzieje indywidualne. Przede wszystkim buduje portret generacji, doświadczonej traumą II wojny światowej.
Jak zdaniem autorki prezentuje się Miłosz na tle swojego pokolenia? I czy faktycznie jest to jego pokolenie?
Najważniejszą diagnozą, jaką stawia Marta Wyka w swojej najnowszej książce, jest nieprzystawalność Czesława Miłosza do pokolenia 1910. Doświadczenie amerykańskie poety, czyli czterdzieści lat w Berkley, sprawiło, że stanął on ponad pokoleniem, z którego wyrósł. Inne doświadczenie intelektualne i kulturalne, odmienne spojrzenie na sprawy bieżące, a także brak wspólnoty lekturowej sprawiły, że Miłosz ukształtował się inaczej nie tylko jako pisarz i poeta, ale także jako idealista i myśliciel. Sam Miłosz deklarował swoją odmienność od rówieśników. Stwierdził, że nie może obcować ze swoim pokoleniem, gdyż są to ludzie „nieżywi”. Marta Wyka ponadto prezentuje Miłosza na tle innych literatów i filozofów światowej sławy. Wskazuje na jego sympatię dla Camusa i niechęć do Sartra oraz de Beauvoir, a także na wspólne z Cioranem, Ionesco i Eliadem problemy z tożsamością narodową, z naciskiem na doświadczenie wykorzenienia. Na tle światowego życia literackiego Miłosz jawi się jako pisarz wydziedziczony ze swojego kraju, oddany ojczystemu językowi, ale nieczujący wspólnoty ze swoim pokoleniem, stawiający trudne diagnozy Europie XX wieku.
Sytuacja Miłosza jako poety, który po wielu latach powrócił do ojczyzny, również była trudna. Ubrano go w szaty proroka i wizjonera, stał się posągiem literatury polskiej na równi z Mickiewiczem i Wyspiańskim. Nie było możliwości podjęcia polemiki młodych twórców z monumentalnym Miłoszem. Choć ten drugi próbował nawiązać dialog, nikt nie miał zamiaru mierzyć się ze skałą. Po jego śmierci pojawiły się głosy o tym, jakoby młoda literatura polska miała odetchnąć z ulgą. Autorka poświęciła obszerny fragment książki opisowi pogrzebu Miłosza. Skonfrontowała go z pochówkiem Wyspiańskiego. Oba wydarzenia stały się niejako ceremoniami narodowymi. Wyspiańskiego żegnano milcząco. Pogrzeb Miłosza „przegadano” niezliczona ilością przemówień. Czy potrzebnie? Wielkość wszak nie wymaga usprawiedliwienia.
Książka Marty Wyki jest niezwykle frapującą propozycją interpretacji Miłosza, jego biografii i dzieła. Jest to także sugestia nowego sposobu rozmowy o poecie. Poszukiwanie przejawów jego odrębności, pochylenie się nad jego innością może być krokiem ku odkryciu tajemnicy dorobku Miłosza, którego czytelnicy wciąż nie mają odwagi poddać dekonstrukcji.
Magdalena Ciechańska
środa, 11 września 2013
Simon Montefiore - Saszeńka - recenzja
"Saszeńka" to jedna z powieści obyczajowo-historycznych Simona Montefiore. Autor jest brytyjskim historykiem, który czerpie inspiracje do swoich powieści z własnych studiów i badań archiwalnych. Saszeńka, podobnie jak pozostałe powieści z kręgu historii rosyjskiej autorstwa Montefiore, jest owocem poszukiwań i pasji badawczej pisarza.
Powieść została podzielona na trzy części. Akcja każdej z nich rozgrywa się w innym miejscu i czasie. Osią konstrukcyjną fabuły są losy Aleksandry Zeitlin, tytułowej Saszeńki. Aleksandrę Samojłownę poznajemy jako szesnastoletnią uczennicę ekskluzywnej szkoły dla dziewcząt w Petersburgu, córkę bogatego żydowskiego przedsiębiorcy. Jednakże Saszeńka zupełnie nie pasuje do życia, które wiedzie carska arystokracja. Bohaterka, nazywana towarzyszem Lisem Polarnym, bierze udział w konspiracyjnej działalności partii bolszewickiej i od wczesnej młodości pomaga budować socjalistyczne imperium. W części drugiej Saszeńka jest już poważną radziecką matroną, żoną wysoko sytuowanego czekisty, matką dwójki dzieci. Należy do partyjnej arystokracji, która zamieszkuje najbardziej prestiżowe dzielnice Moskwy. Na skutek nieszczęśliwego splotu wydarzeń Saszeńka, jej mąż Wania Palicyn i stryj Mendel Barmakid, najgorliwsi bolszewicy w partii, zostają aresztowani i pochłonięci przez komunistyczne państwo. Część trzecia jest kryminałem z wartką akcją i dość efekciarską fabułą. To już Rosja lat 90. XX wieku. Młoda doktorantka historii, Katinka Winska, na zlecenie tajemniczej Rozy Getman, zaczyna prowadzić w radzieckich archiwach poszukiwania historii rodzinnej swojej klientki. Trafia na ślad Palicynów i mimo trudności doprowadza sprawę do końca, dokonując coraz bardziej szokujących odkryć.
Nie zawaham się nazwać Saszeńki powieścią wysokiej klasy. Autor mistrzowsko konstruuje postaci, bez najmniejszych potknięć prowadzi narrację i niezwykle barwnie oddaje atmosferę Rosji trzech różnych okresów. Dokonał ponadto zabiegu, godnego rasowego historyka – za pomocą świetnie dobranych chwytów literackich pokazał, jak zaskakująca i niebezpieczna jest cykliczność dziejów. Na przykładzie burzliwej sagi rodzinnej i bolesnej historii Rosji przedstawił, w jaki sposób powtarzają się układy zdarzeń, decyzje, zależności. Saszeńka, która jako surowa i powściągliwa nastolatka gardzi prowadzącą rozwiązły tryb życia matką, dwadzieścia lat później, już jako mężatka, nawiązuje gorący romans z pisarzem Benią Goldenem. Ta sama dziewczyna, która krytykowała matkę za wykwintne stroje, jako dorosła kobieta brzydzi się wyrobami radzieckimi, sprowadza perfumy z Paryża i nosi jedwabne kostiumy od ekskluzywnego krawca. Młodzi bolszewicy, którzy z całych sił walczyli z potęgą cara, pozbawiali kapitalistów majątków i oskarżali ich o wyzyskiwanie proletariatu, w dorosłym życiu stają się partyjną arystokracją, są posiadaczami kilku wykwintnie urządzonych domów i mieszkań, dogadza im służba. Jak echo z przeszłości wraca pieszczotliwe „silberkind”, słówko, którym baron Zeitlin nazywał ukochaną Saszeńkę i którym czule przybrani rodzice mianowali córkę Aleksandry. W powieści można odnaleźć mnóstwo elementów budujących świat przedstawiony jak kobierzec z powtarzającym się cyklicznie wzorem. Jest to technika pisarska zaobserwowana przez Montefiore w twórczości Vladimira Nabokova. Autor Saszeńki przyznaje, że inspirował się jego autobiografią. Jednak najbardziej niepokojąca w powieści jest powtarzalność krwawych dziejów Rosji. Maks, młody historyk wspierający Katinkę w poszukiwaniach, stawia na koniec opowieści przejmujące pytania: jak długo w Rosji utrzymają się zalążki demokracji? Jak długo strzeżone stalinowskie archiwa będą tylko sekretem Kremla?
Warta odnotowania jest również świetna gra stylami w powieści. Historia o życiu Zeitlinów w Piotrogrodzie przypomina rosyjskie powieści wielkiego realizmu. Losy Saszeńki w radzieckim imperium pełne są socrealistycznych obrazków, które irytują infantylizmem i tandetą. Natomiast detektywistyczna historia z III części powieści naśladuje styl współczesnych kryminałów. Jednym słowem książka jest perełką postmodernizmu.
Saszeńka jest powieścią wielowarstwową i wielowymiarową. Można ją odczytywać na różne sposoby, w ogromnej mierze zależne od literackich kompetencji odbiorcy. Autor wzoruje się na najlepszych pisarzach światowej literatury, prowadzi swobodną grę stylów i konwencji. Oprócz świetnego warsztatu Montefiore zaserwował swoim czytelnikom niezwykłą opowieść o dojrzewaniu, miłości, poświęceniu, namiętności i śmierci. Pokazał, że w świecie zła, w obliczu przewrotnego losu, można ocalić człowieczeństwo i że żaden antyutopijny system, nawet niewyobrażalnie okrutny, nie jest w stanie odrzeć człowieka z potrzeby dawania i przyjmowania miłości.
Recenzję napisała: Magdalena Ciechańska
Powieść została podzielona na trzy części. Akcja każdej z nich rozgrywa się w innym miejscu i czasie. Osią konstrukcyjną fabuły są losy Aleksandry Zeitlin, tytułowej Saszeńki. Aleksandrę Samojłownę poznajemy jako szesnastoletnią uczennicę ekskluzywnej szkoły dla dziewcząt w Petersburgu, córkę bogatego żydowskiego przedsiębiorcy. Jednakże Saszeńka zupełnie nie pasuje do życia, które wiedzie carska arystokracja. Bohaterka, nazywana towarzyszem Lisem Polarnym, bierze udział w konspiracyjnej działalności partii bolszewickiej i od wczesnej młodości pomaga budować socjalistyczne imperium. W części drugiej Saszeńka jest już poważną radziecką matroną, żoną wysoko sytuowanego czekisty, matką dwójki dzieci. Należy do partyjnej arystokracji, która zamieszkuje najbardziej prestiżowe dzielnice Moskwy. Na skutek nieszczęśliwego splotu wydarzeń Saszeńka, jej mąż Wania Palicyn i stryj Mendel Barmakid, najgorliwsi bolszewicy w partii, zostają aresztowani i pochłonięci przez komunistyczne państwo. Część trzecia jest kryminałem z wartką akcją i dość efekciarską fabułą. To już Rosja lat 90. XX wieku. Młoda doktorantka historii, Katinka Winska, na zlecenie tajemniczej Rozy Getman, zaczyna prowadzić w radzieckich archiwach poszukiwania historii rodzinnej swojej klientki. Trafia na ślad Palicynów i mimo trudności doprowadza sprawę do końca, dokonując coraz bardziej szokujących odkryć.
Nie zawaham się nazwać Saszeńki powieścią wysokiej klasy. Autor mistrzowsko konstruuje postaci, bez najmniejszych potknięć prowadzi narrację i niezwykle barwnie oddaje atmosferę Rosji trzech różnych okresów. Dokonał ponadto zabiegu, godnego rasowego historyka – za pomocą świetnie dobranych chwytów literackich pokazał, jak zaskakująca i niebezpieczna jest cykliczność dziejów. Na przykładzie burzliwej sagi rodzinnej i bolesnej historii Rosji przedstawił, w jaki sposób powtarzają się układy zdarzeń, decyzje, zależności. Saszeńka, która jako surowa i powściągliwa nastolatka gardzi prowadzącą rozwiązły tryb życia matką, dwadzieścia lat później, już jako mężatka, nawiązuje gorący romans z pisarzem Benią Goldenem. Ta sama dziewczyna, która krytykowała matkę za wykwintne stroje, jako dorosła kobieta brzydzi się wyrobami radzieckimi, sprowadza perfumy z Paryża i nosi jedwabne kostiumy od ekskluzywnego krawca. Młodzi bolszewicy, którzy z całych sił walczyli z potęgą cara, pozbawiali kapitalistów majątków i oskarżali ich o wyzyskiwanie proletariatu, w dorosłym życiu stają się partyjną arystokracją, są posiadaczami kilku wykwintnie urządzonych domów i mieszkań, dogadza im służba. Jak echo z przeszłości wraca pieszczotliwe „silberkind”, słówko, którym baron Zeitlin nazywał ukochaną Saszeńkę i którym czule przybrani rodzice mianowali córkę Aleksandry. W powieści można odnaleźć mnóstwo elementów budujących świat przedstawiony jak kobierzec z powtarzającym się cyklicznie wzorem. Jest to technika pisarska zaobserwowana przez Montefiore w twórczości Vladimira Nabokova. Autor Saszeńki przyznaje, że inspirował się jego autobiografią. Jednak najbardziej niepokojąca w powieści jest powtarzalność krwawych dziejów Rosji. Maks, młody historyk wspierający Katinkę w poszukiwaniach, stawia na koniec opowieści przejmujące pytania: jak długo w Rosji utrzymają się zalążki demokracji? Jak długo strzeżone stalinowskie archiwa będą tylko sekretem Kremla?
Warta odnotowania jest również świetna gra stylami w powieści. Historia o życiu Zeitlinów w Piotrogrodzie przypomina rosyjskie powieści wielkiego realizmu. Losy Saszeńki w radzieckim imperium pełne są socrealistycznych obrazków, które irytują infantylizmem i tandetą. Natomiast detektywistyczna historia z III części powieści naśladuje styl współczesnych kryminałów. Jednym słowem książka jest perełką postmodernizmu.
Saszeńka jest powieścią wielowarstwową i wielowymiarową. Można ją odczytywać na różne sposoby, w ogromnej mierze zależne od literackich kompetencji odbiorcy. Autor wzoruje się na najlepszych pisarzach światowej literatury, prowadzi swobodną grę stylów i konwencji. Oprócz świetnego warsztatu Montefiore zaserwował swoim czytelnikom niezwykłą opowieść o dojrzewaniu, miłości, poświęceniu, namiętności i śmierci. Pokazał, że w świecie zła, w obliczu przewrotnego losu, można ocalić człowieczeństwo i że żaden antyutopijny system, nawet niewyobrażalnie okrutny, nie jest w stanie odrzeć człowieka z potrzeby dawania i przyjmowania miłości.
Recenzję napisała: Magdalena Ciechańska
Za książkę dziękujemy
czwartek, 8 sierpnia 2013
Uwolnij swoj język. Jak zacząć konwersację i zdobyć przyjaciół - recenzja
Książka Dona Gabora pt. Uwolnij swój język jest praktycznym poradnikiem socjologiczno-lingwistycznym. Podtytuł pozycji brzmi: Jak zacząć konwersację i zdobyć przyjaciół i jest jednocześnie najkrótszym jest streszczeniem. Sam autor nie bez kozery jest określany mianem „mistrza konwersacji”. Istotnie Don Gabor jako osobisty trener umiejętności komunikacyjnych i autor wielu poradników ma ogromne kompetencje w zakresie retoryki i nawiązywania kontaktów międzyludzkich, a niniejsza pozycja lekturowa jest prawdziwą perełką w jego karierze.
Pierwsze wrażenie uderzające czytelnika to „amerykańskość” lektury. Styl, którym posługuje się Gabor, jest nieformalny, otwarty, budujący więź z odbiorcą i bardzo nowoczesny. Autor zwraca się do czytelnika per ‘ty’, a cały wywód ma charakter rozluźnionej gawędy. Odbiorca ma wrażenie uczestniczenia w wykładzie z lingwistyki stosowanej na jednej z amerykańskich uczelni, w których relacje między studentem a wykładowcą są dużo mniej formalne niż w Polsce.
Książka jest zbiorem praktycznych porad dotyczących prowadzenia satysfakcjonującej konwersacji oraz nawiązywania relacji międzyludzkich na różnych poziomach. Jest podzielona na cztery części odnoszące się do różnych rodzajów kontaktu i wielu aspektów rozmowy. Autor poświęca wiele uwagi zagadnieniom wiary we własne siły, asertywności, tolerancji i otwartości na kontakt. W książce można odnaleźć ponadto szereg wskazówek czysto technicznych dotyczących procesu konwersacji (w jaki sposób zacząć rozmowę, jak ją zakończyć, jak podtrzymać uwagę partnera konwersacji, jak nie mówić za dużo/za mało, jak kontrolować mowę ciała etc.). Porady zawsze są zilustrowane konkretnymi przykładami zdań, które możemy z powodzeniem zastosować w rozmowie.
Poradnik jest bardzo przyjemny w odbiorze. Niekwestionowaną zaletą jest lekki, potoczny styl. Ewidentnym plusem jest również organizacja formalna treści – rozdziały i podrozdziały są krótkie, dzięki czemu lektura nie nuży. Tekst wzbogacony jest praktycznymi tabelkami, wypunktowaniami, testami kompetencji konwersacyjnych, anegdotkami z życia autora oraz odpowiedziami na konkretne pytania. Szata graficzna – mimo że pozbawiona koloru – jest atrakcyjna i umila lekturę.
Jedną z najciekawszych partii książki jest rozdział poświęcony komunikacji z cudzoziemcami. Z tej części poradnika można dowiedzieć się wielu ciekawych rzeczy na temat zwyczajów i kultury innych krajów. Jest to tekst interesujący tym bardziej, że pisany jest z perspektywy Amerykanina, a więc przedstawiciela społeczeństwa miltikulturowego. Spojrzenie Gabora na kwestię kontaktów z cudzoziemcami jest prostolinijne, otwarte i pełne tolerancji, a przez to niezwykle inspirujące.
"Uwolnij swój język" jest lekturą bardzo cenną i pożyteczną. Książka jest godna polecenia każdemu, kto chce skutecznie komunikować się z innymi, nawiązywać korzystne kontakty zawodowe i trwałe więzi osobiste.
Recenzje napisała: Magdalena Ciechańska
Pierwsze wrażenie uderzające czytelnika to „amerykańskość” lektury. Styl, którym posługuje się Gabor, jest nieformalny, otwarty, budujący więź z odbiorcą i bardzo nowoczesny. Autor zwraca się do czytelnika per ‘ty’, a cały wywód ma charakter rozluźnionej gawędy. Odbiorca ma wrażenie uczestniczenia w wykładzie z lingwistyki stosowanej na jednej z amerykańskich uczelni, w których relacje między studentem a wykładowcą są dużo mniej formalne niż w Polsce.
Książka jest zbiorem praktycznych porad dotyczących prowadzenia satysfakcjonującej konwersacji oraz nawiązywania relacji międzyludzkich na różnych poziomach. Jest podzielona na cztery części odnoszące się do różnych rodzajów kontaktu i wielu aspektów rozmowy. Autor poświęca wiele uwagi zagadnieniom wiary we własne siły, asertywności, tolerancji i otwartości na kontakt. W książce można odnaleźć ponadto szereg wskazówek czysto technicznych dotyczących procesu konwersacji (w jaki sposób zacząć rozmowę, jak ją zakończyć, jak podtrzymać uwagę partnera konwersacji, jak nie mówić za dużo/za mało, jak kontrolować mowę ciała etc.). Porady zawsze są zilustrowane konkretnymi przykładami zdań, które możemy z powodzeniem zastosować w rozmowie.
Poradnik jest bardzo przyjemny w odbiorze. Niekwestionowaną zaletą jest lekki, potoczny styl. Ewidentnym plusem jest również organizacja formalna treści – rozdziały i podrozdziały są krótkie, dzięki czemu lektura nie nuży. Tekst wzbogacony jest praktycznymi tabelkami, wypunktowaniami, testami kompetencji konwersacyjnych, anegdotkami z życia autora oraz odpowiedziami na konkretne pytania. Szata graficzna – mimo że pozbawiona koloru – jest atrakcyjna i umila lekturę.
Jedną z najciekawszych partii książki jest rozdział poświęcony komunikacji z cudzoziemcami. Z tej części poradnika można dowiedzieć się wielu ciekawych rzeczy na temat zwyczajów i kultury innych krajów. Jest to tekst interesujący tym bardziej, że pisany jest z perspektywy Amerykanina, a więc przedstawiciela społeczeństwa miltikulturowego. Spojrzenie Gabora na kwestię kontaktów z cudzoziemcami jest prostolinijne, otwarte i pełne tolerancji, a przez to niezwykle inspirujące.
"Uwolnij swój język" jest lekturą bardzo cenną i pożyteczną. Książka jest godna polecenia każdemu, kto chce skutecznie komunikować się z innymi, nawiązywać korzystne kontakty zawodowe i trwałe więzi osobiste.
Recenzje napisała: Magdalena Ciechańska
Za recenzję dziękujemy:
Subskrybuj:
Posty (Atom)











