Pokazywanie postów oznaczonych etykietą baśnie. Pokaż wszystkie posty
Pokazywanie postów oznaczonych etykietą baśnie. Pokaż wszystkie posty

środa, 19 marca 2014

Zenon Gierała - Cygańskie srebro. Baśnie polskich Cyganów nizinnych

Było, nie było, do moich rąk trafił zbiór baśni Cygańskie srebro. Paramisi romane natychmiast rzuciły na mnie czar, wzbudzając zainteresowanie bogatą i oryginalną kulturą cygańską. Literatura nie jest tak mocno kojarzona z Romami, jak taniec i śpiew.

Wędrowny lud przez wieki hołdował literaturze mówionej, poezji, która żyje tylko chwilę w swym pierwotnym kształcie i niezwykłym opowieściom, które łączą w sobie cygański rdzeń i multikulturową otoczkę. Współcześnie Romowie coraz częściej spisują krążące w przekazach ustnych baśnie. Cygańskie srebro jest jednym z wielu zbiorów paramisi romane, które mają szansę zostać ocalone od zapomnienia.

Funkcję klamry kompozycyjnej zbioru spełnia cygańska rodzina, w której pojawia się długo wyczekiwane dziecko. Chłopiec jest darem leśnej boginki dla proszącej o potomstwo Romni. Kało jest niezwykłym dzieckiem. W chrzestnym darze otrzymał umiejętność rozumienia mowy natury. Jest to dla niego przepustką do magicznej rzeczywistości, w której bajarzem jest cały świat. Baśnie opowiadają ludzie, zwierzęta, rośliny, rzeka, wiatr… Co ciekawe, w ostatniej opowieści zbioru Kało ze słuchacza zmienia się w uczestnika baśniowych wydarzeń. Sam wyrusza na wędrówkę, by odczarować królewnę przemienioną w motyla, zdobyć jej miłość i żyć długo i szczęśliwie.

Rysem charakterystycznym baśni cygańskich jest wielokulturowość. Wędrowny lud, odwiedziwszy mnóstwo krajów i zetknąwszy się z wieloma narodami, zaadaptował dla siebie elementy różnych kultur, co widoczne jest w opowiadanych przezeń baśniach. Tak więc Romni „dostaje” dziecko, jak celtycką Tommelise (Calineczkę), Kało otrzymuje chrzestne dary od tajemniczych, ubogich wędrowców tak, jak słowiański Ziemowit, w baśniach roi się od śpiących księżniczek, potworów pokonywanych przez dzielnych, lecz ubogich młodzieńców, mnóstwo jest rekwizytów, znanych z opowieści celtyckich, perskich, arabskich etc. Najbardziej zaskakujący jest jednak sposób zaadaptowania przez Cyganów motywów biblijnych. Funkcję Mojżesza w jednej z baśni przejmuje kobieta, która niczym patriarcha rozkazuje wodom morza rozstąpić się i wyprowadza swój lud z Egiptu, aby wieść go dalej do wielkiego Mrodewłoro (Chrystusa).

Paramisi Romane najczęściej opisują tułacze życie Cyganów. Niemal w każdej baśni odbywa się wielka wędrówka, która ma określony cel – zdobycie skarbu lub ręki księżniczki (co właściwie w praktyce oznacza to samo). W podróży tajemne moce i upersonifikowana przyroda sprzyjają lub przeszkadzają Cyganom. Baśnie wyjaśniają zjawiska przyrody, przybliżają życie codzienne Romów, odwołują się do ich historii, wierzeń, stereotypów z nimi związanych. Zbiór baśni Cygańskie srebro przybliża życie jednego z najbardziej interesujących, a jednocześnie najmniej znanych narodów, który wiele wniósł do dziedzictwa kulturowego Europy.

Magdalena Ciechańska

Za książkę dziękujemy:

niedziela, 13 października 2013

Biegnąca z wilkami. Archetyp Dzikiej Kobiety w mitach i legendach - recenzja

Szczerze pokochałam książkę "Biegnąca z wilkami. Archetyp Dzikiej Kobiety w mitach i legendach", którą napisała Clarissa Pinkola Estés, kobieta niezwykle skrupulatna i konsekwentna w prowadzeniu wątków i rozbudowująca analizę do tego stopnia, że już nic więcej nie da się powiedzieć na temat przez nią poruszony. Ciągle jestem pod wpływem emocji, które towarzyszyły mi podczas czytania i nie ukrywam, że ta czytelnicza przygoda, której byłam cząstką zachwyciła mnie do tego stopnia, iż postanowiłam napisać więcej o czytanej przeze mnie pozycji.

Jest to książka nieszablonowa, przemyślana i wymagająca. Te słowa niewątpliwie cechują prozę, która tworzona była przez ponad dwadzieścia lat. Nie jest to utwór lekki, zawiera bardzo dużo kulturowych odniesień. Nie porusza się w przestrzeni kultur, które zna każdy z nas, zaś oscyluje wokół przestrzeni znanej międzykulturowym specjalistom i psychologom.

Nigdy nie uwierzyłabym, że historie znane z bajek dla dzieci, baśni i legend mają podłoże psychologiczne tak niebywale rozwinięte, że ich omówienie, będzie odnosiło się do duchowej strony człowieka, do natury, która siedzi w nas głęboko. Nie uwierzyłabym, że wychodząc od prostej opowiastki można dać upust naukowym teoriom. Co więcej, jako czytelniczka odnosiłam wiele z tych psychoanalitycznych rozważań do własnego życia i przyznam szczerze, że to, o czym czytałam nie jest czczym gadaniem i bełkotem bez znaczenia.

Uważam, że to dopracowany w najdrobniejszych szczegółach poradnik dla każdego człowieka, który uświadamia nam, poprzez niemal obrazkowe opisy (baśnie), następstwa pewnych społecznych zachowań, kulturowe uwarunkowania i wewnętrzny dualizm każdego człowieka. Ta lektura uczy, choć do łatwych nie należy. Z pewnością sięgnę po tę książkę jeszcze nie raz, bo mam poczucie, że chciałabym zrozumieć więcej i wczytać się bardziej. Zdecydowanie potrzebuję czasu, by tę wiedzę strawić i uszczknąć z niej kolejny kawałek mądrości.

Uwielbiam wybrane przez autorkę odniesienia, bardzo cieszę się, że mogłam razem z nią przeżywać poszczególne historie i piętrzące się w nich aluzje do uniwersalnego egzystowania. Uzmysłowiło mi to, że faktycznie, gdzieś tam w każdej z nas tkwi ów opisywany archetyp Dzikiej Kobiety i nie wolno go stłumić, zagłuszyć i schować przed światem, bo przecież w życiu chodzi o to, by nam było dobrze, by życie nas cieszyło, byśmy potrafili z niego czerpać garściami, a to niemożliwe, gdy toczymy codzienną, wewnętrzną batalię, by ukryć prawdę o nas przed światem. Opisywany przez autorkę archetyp już od zarania dziejów nam towarzyszy i towarzyszyć nam będzie. Warto się z tym pogodzić i żyć z nim na zasadzie symbiozy.

"Biegnącą z wilkami" polecam każdemu, ponieważ jest to literatura wielu aspektów. Chciałabym napisać dość trywialnie, że ona bawi, uczy i wychowuje i chyba zawarłabym trzy podstawowe aspekty, które w tej prozie dostrzegam. Chciałabym czerpać z niej jak najwięcej i jak najwięcej przekazać dalej. Uważam, że wszystkie przytoczone w niej historie są rozwijające i prowokują do dalszej dyskusji.

Niewątpliwie książka Clarissa Pinkola Estés jest to pozycja, która plasuje się w moim indywidualnym rankingu w ścisłej czołówce, tym bardziej polecam ją wszystkim, którzy doceniają prozę z pogranicza literackich odległych kultur!

Olga Kowalczyk

www.retrams.blogspot.com

Za książkę dziękujemy